- Otorizasyon, kart işleminin gerçekleşmesi için kartı veren bankadan alınan onaydır; sonunda bir otorizasyon (provizyon) kodu üretilir.
- Ön otorizasyonda tutar karttan çekilmez, limitte bloke edilir; işlem sonra satışa çevrilir ya da iptal edilir.
- Birden fazla POS’la çalışan işletmede, bir kanal yanıt vermediğinde ödeme yedek POS’a geçerek başarısız işlem sayısı azaltılabilir.
Kredi kartı veya banka kartıyla yapılan her alışverişin arka planında, saniyeler içinde gerçekleşen karmaşık ve güvenli bir iletişim ağı vardır. POS cihazından “onay” sesi gelene kadar geçen o kısa sürede ödeme dünyasının en temel kavramlarından biri devreye girer: otorizasyon. Peki işletmeler ve kart sahipleri için bu kadar önemli olan otorizasyon tam olarak nedir ve süreç nasıl işler?
Bu yazıda otorizasyon kavramını, ön otorizasyon süreçlerini ve farklı sektörlerdeki uygulamalarını inceliyoruz.
Otorizasyon Nedir?
En yalın tanımıyla otorizasyon, bir kredi kartı veya banka kartı işleminin gerçekleşebilmesi için kartı veren bankadan alınan onaydır. Müşteri fiziki ya da sanal POS’tan ödeme yapmak istediğinde sistem kartın bankasına şu soruları sorar:
- Bu kart geçerli mi? (Çalıntı veya kayıp mı?)
- Kartın şifresi veya güvenlik bilgileri doğru mu?
- Kartın limiti bu işlem tutarı için yeterli mi?
Banka bu sorulara olumlu yanıt verirse işlem onaylanır ve bir otorizasyon kodu (provizyon kodu) üretilir. Bankacılık dilinde bu sürece sıklıkla “provizyon almak” denir; ayrıntısı için provizyondaki işlemler nedir? yazısına bakabilirsiniz. Otorizasyon hem üye işyerini ödeme riskine karşı korur hem de kart sahibinin güvenliğini sağlar.
Ön Otorizasyon Nedir?
Otorizasyonun özel bir türü olan ön otorizasyon, nihai satış gerçekleşmeden önce kart limitinin belirli bir kısmının geçici olarak bloke edilmesidir.
Normal satışta tutar karttan çekilir. Ön otorizasyonda ise tutar çekilmez, yalnızca rezerve edilir. Hizmet tamamlandığında ya da nihai tutar belli olduğunda işlem gerçek satışa dönüştürülür (ön otorizasyon kapama) veya iptal edilerek bloke kaldırılır.
Ön Otorizasyon Hangi Durumlarda Kullanılır?
Ön otorizasyon genellikle hizmet bedelinin başlangıçta tam bilinmediği ya da teminat gerektiği sektörlerde yaygındır:
- Otelcilik: Oda ücreti ve olası ekstra harcamalar (minibar vb.) için girişte bloke konur.
- Araç kiralama: Araç teslim edilene kadar olası hasar veya trafik cezaları için teminat olarak kullanılır.
- E-ticaret: Siparişin stok durumu kesinleşene kadar ödemeyi bekletmek için kullanılabilir.
Otorizasyon ve Ön Otorizasyon Arasındaki Farklar
İki işlem arasındaki temel fark paranın hareketidir:
- Otorizasyon (satış): İşlem anında onaylanır; tutar kart sahibinin limitinden düşer ve anlaşmadaki valör süresi sonunda üye işyerinin hesabına geçer. Kesinleşmiş bir ödemedir.
- Ön otorizasyon: Tutar kart sahibinin limitinde bloke edilir ama üye işyerine geçmez; yalnızca güvence olarak bekletilir. İşlem kapatılmazsa bloke, bankaya göre değişen bir sürenin (çoğunlukla birkaç hafta) sonunda kendiliğinden kalkar.
Sigorta Otorizasyon Nedir?
Otorizasyon terimi yalnızca bankacılıkta değil, sigortacılıkta da sık karşımıza çıkar. Sigorta otorizasyon nedir sorusunun cevabı bankacılıktaki mantığa benzer ama süreç farklıdır.
Sağlık sigortalarında buna genellikle provizyon denir. Hasta hastaneye gittiğinde yapılacak işlemin (muayene, ameliyat, tahlil vb.) poliçe kapsamında olup olmadığını sigorta şirketi onaylar. Sigorta şirketi poliçe limitlerini, kapsamı ve hastanın geçmişini kontrol ederek hastaneye “bu işlemi karşılayacağız” onayı verir; bu onay sigorta otorizasyonudur.
Otorizasyon İşlem Tipleri Nelerdir?
Fiziki ve sanal POS sistemlerinde kullanılan temel işlem tipleri şunlardır:
- 1
Satış (Sale)
Tutarın karttan doğrudan çekildiği ve işlemin tamamlandığı standart işlem tipidir.
- 2
Ön otorizasyon (Pre-Auth)
Tutarın bloke edildiği, satışın henüz kesinleşmediği işlem tipidir.
- 3
Ön otorizasyon kapama (Post-Auth)
Daha önce alınan ön otorizasyonun kesin satışa dönüştürülmesidir.
- 4
İade (Refund)
Daha önce otorizasyonu alınmış ve gün sonu yapılmış bir işlemin karta geri ödenmesidir.
- 5
İptal (Void)
Gün sonu yapılmadan önce bir işlemin geçersiz kılınmasıdır.
İşletmeler İçin: Otorizasyon Başarısını Artırın
Her başarısız işlem kaçmış ya da gecikmiş bir tahsilattır; yüksek işlem hacminde başarı oranı doğrudan ciroyu etkiler. Başarısız işlemlerin iki kaynağı vardır ve çözümleri farklıdır:
- Kanal kaynaklı: Banka ya da ödeme kuruluşunun sistemsel aksaması, zaman aşımı, bağlantı hatası. Tahsildar Ödeme Geçidi ile 23 banka ve 23 ödeme kuruluşu tek altyapıdadır; birden fazla POS tanımlıysa ödeme yedek POS’a otomatik geçer ve müşteri ödemeyi yarıda bırakmaz.
- Kart kaynaklı: Yetersiz limit, yanlış şifre, kartın internet alışverişine kapalı olması. Bu durumda başka POS’ta denemek sonucu değiştirmez; müşteriye açık bir hata mesajı ve başka bir kartla ya da taksitle ödeme seçeneği sunmak gerekir. En yaygın ret nedenlerini aşağıdaki SSS’de topladık.
Sonuç: İster e-ticaret sitenizde ister mağazanızda olsun, tahsilatın kesintisiz işlemesi için güçlü bir otorizasyon altyapısı şarttır. Müşteri memnuniyeti ve nakit akışı güvenliği, doğru kurgulanmış bir ödeme sisteminden geçer.
Sıkça Sorulan Sorular
Önce nedenine bakmak gerekir. Kanal kaynaklı bir sorunsa (banka yanıt vermiyor, zaman aşımı) birden fazla POS tanımlı yapıda ödeme yedek POS’a otomatik geçer. Kart kaynaklıysa (limit, şifre, kart kapalı) müşteriye başka bir kartla ya da taksitle ödeme seçeneği sunulmalıdır.
POS Rapor ile tüm sanal ve fiziki POS’larınızda kesilen komisyonu, hesaba yatması gereken ve yatan tutarı ve valör takvimini tek ekranda gün bazında izleyebilirsiniz.
Otorizasyon kodu (provizyon kodu), bankanın işleme onay verdiğini gösteren, genellikle 6 haneli benzersiz bir numaradır. Fiziki POS sliplerinde “Auth Code” veya “Onay Kodu” satırında yer alır; online işlemlerde işlem detay ekranında görünür.
Evet. Ön otorizasyonda belirlenen tutar kart limitinde bloke edilir; para henüz çekilmese de banka bu tutarı kullanılmış sayar. Bloke kaldırıldığında ya da işlem iptal edildiğinde limit yeniden açılır.
Süre bankaya ve sektöre göre değişir; üye işyeri işlemi kapatmaz ya da iptal etmezse bloke çoğunlukla birkaç hafta içinde kendiliğinden kalkar. En sağlıklısı, hizmet tamamlandığında işyerinin blokeyi kaldırması ya da satışa çevirmesidir.
Bankanın işleme onay vermediğini gösterir. En yaygın sebepler: yetersiz bakiye veya limit, kartın internet ya da yurt dışı kullanımına kapalı olması, yanlış şifre veya CVC, bankanın şüpheli işlem korumasına takılma ve bankalar arası iletişimde anlık kesinti.
Genellikle poliçenin ilgili tedaviyi kapsamaması, poliçe limitinin dolması, primlerin ödenmemiş olması ya da rahatsızlığın poliçe başlangıcından önce var olması nedeniyle.
Birden fazla POS’u tek altyapıda toplayın; kanal aksadığında ödeme yedek POS’tan devam etsin, her işlem kurallarınıza göre en avantajlı kanala gitsin.
